منطقه « جند » كه در فاصله دو روز از « صنعاء » قرار دارد ، جعل كرده است : كجاوه‌ها به سوى چهار مسجد حركت مىكنند : مسجد الحرام ، مسجد من ، مسجد الأقصى و مسجد الجند . « 1 » از اين حديث روشن مىشود كه اين فرد كذّاب چگونه درصدد جلب توجهات و علاقه‌هاى قلبى به زيارت منطقه نظامى « الجند » بوده است . پس از آن‌كه با ذكر قصد زيارت نمودن مسلمانان نسبت به سه مسجد مقدس معروف جهان اسلام ، براى كارگر شدن نيرنگ خود ، مقدّمه‌چينى كرده است . شگفت‌آور است كه حافظ ابن ماجة چگونه دست‌كارى و زياد كردن فقره‌ى « و مهدى كسى جز عيسى بن مريم نيست » را در انتهاى اين حديث درنيافته است ، در حالى كه همين حديث از طرق صحيح نقل شده كه اين زياده در آن‌ها به چشم نمىخورد . حاكم و طبرانى از ابو امامة با همين الفاظ وارد در سنن ابن ماجة ، ولى بدون قسمت اخير ، آن را حكايت كرده‌اند و حاكم مىافزايد : اين حديث صحيح السند است ، ليكن شيخين آن را روايت نكرده‌اند . « 2 » آرى ! حاكم اين حديث را به همراه زيادت آن نقل كرده ، ليكن تصريح مىكند كه اين حديث را فقط از روى شگفتى و تعجب ، در مستدرك خود آورده و نه به جهت احتجاج بر شيخين بخارى و مسلم . « 3 » و ابن قيم نيز جمله‌ى : « و مهدى كسى جز عيسى بن مريم نيست » را نقل كرده و ضمن بيان سخنان علماى اهل سنت درباره‌ى اين حديث ، نقل اين حديث را منحصر به محمد بن خالد جندى دانسته است . همچنين او از آبرى ( م 363 هجرى ) نقل مىكند كه محمد بن خالد ، نزد علماى منقول و علم الحديث ، غير معروف و ناشناخته است و سخن بيهقى را اين‌گونه نقل مىكند : اين روايت منحصر به محمد بن خالد است و حاكم ابو عبد الله وى را مجهول خوانده و گفته است : در طريق وى و ترتيب اسنادش نيز اختلاف‌هايى به چشم مىخورد . مثلا روايت او از طريق أبان بن ابو عياش از حسن و به شكل مرسل از رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم حكايت شده است . پس اين حديث به روايت محمد بن خالد بازمىگردد كه وى

--> ( 1 ) . تهذيب التهذيب / عسقلانى / ج 9 / ص 125 / شرح‌حال 202 . ( 2 ) . مستدرك الحاكم / ج 4 / ص 440 از كتاب الفتن و الملاحم ؛ المعجم الكبير / طبرانى / ج 8 / ص 214 / ح 7757 . ( 3 ) . مستدرك الحاكم / ج 4 / صص 441 - 442 .